فرایند مشارکتی و استراتژیک تهیه طرح ویژه بندر تاریخی کنگ

در فرایند تهیه طرح ویژه بندر تاریخی کنگ بر اساس رویکرد استراتژیک و بستر آزمایشگاه‌ طرح‌های شهری توضیح داده شده در بخش قبل فرایند مشارکتی (در قالب چهار مرحله و ۱۰ گام) برای دربرگیری نظرات گروه‌ها و نهادهای ذی‌نفع و ذی‌نفوذ در نظر گرفته شده است که در ادامه به تشریح آن می‌پردازیم.

مرحله اول: شناخت وضع موجود

در این مرحله، که برای پاسخ به سوال «کجا هستیم؟» در فرایند برنامه‌ریزی استراتژیک طراحی شده است، سعی می‌شود تا با تصویر واقع بینانه از ویژگی‌ها، چالش‌ها و مسائل شرایط شهر کنگ در شروع طرح ترسیم شود. برای این منظور سه گام فراهم آوردن مقدمات شروع طرح، شناسایی و جلب مشارکت ذی‌نفعان و ذی نفوذان، و شناخت و ارزیابی وضعیت کنونی شهر طراحی شده است.

گام ۱: فراهم آوردن مقدمات طرح

در این گام مقدمات، هماهنگی‌ها و بسترهای لازم برای شروع طرح فراهم آورده می‌شود. برای این منظور امضای تفاهم نامه همکاری بین دستگاه‌های ملی و محلی دخیل در طرح یکی از اقدامات مهم در این راستا است، که این تفاهم‌نامه در تاریخ …. بین معاونت معماری و شهرسازی وزارت راه و شهرسازی، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، شرکت بازآفرینی ایران، سازمان میراث فرهنگی، و شهرداری کنگ منعقد شد و زمینه لازمه برای همکاری بین سازمانی در اجرای طرح را فراهم آورد.

 

راه‌اندازی آزمایشگاه طرح‌های شهری در بندرتاریخی کنگ به عنوان زیرساخت تهیه طرح ویژه بندر تاریخی کنگ یکی دیگر از زیرساخت‌های مقدماتی برای اجرای این طرح است که در دو فضای آنلاین و کالبدی را‌ه‌اندازی شد. در فضای آنلاین وبسایتی به آدرس kong.shahrlab.ir راه‌اندازی شد که از ابتدا فرایند تهیه طرح اطلاعات و خروجی‌های طرح در دسترس عموم قرار گرفت و فضایی را برای اطلاع‌رسانی و دریافت نظرات درباره بخش‌های مختلف فراهم آورد.

به موازات وبسایت دفتر محلی طرح ویژه کنگ با عنوان آزمایشگاه طرح‌های شهری کنگ در بافت تاریخی این شهر راه‌اندازی شد تا مردم و گروه‌های مختلف بتوانند در جریان فرایند طرح قرار گرفته و نظرات و پیشنهادات خود را از ابتدا در فرایند طرح ابراز کنند.

 

 

گام ۲: شناسایی گروه‌های ذینفع و ذی نفوذ

در این گام سعی شد تا گروه‌های ذی‌نفع و ذی‌نفوذ در یک از مراحل طرح شناسایی شده و بر اساس آن گروه‌های هشت‌گانه معادل هشت بخش اصلی طرح تشکیل شود. این گروه‌ها شامل اشخاص حقوقی در دستگاه‌های مرتبط، فعالان شهری، دانشگاهیان و علاقه‌مندان به موضوعات مرتبط طرح می‌شوند و به عنوان گروه مرجع در تمامی مراحل طرح نقش راهبری، اصلاحی و تکمیل کننده اطلاعات تهیه شده در فرایند تهیه طرح را ایفا می‌کنند.

گام ۳: شناخت و ارزیابی وضعیت موجود شهر

در این گام هر یک از گروه‌های هشت‌گانه تدوین طرح ضمن جمع‌آوری داده‌های اولیه مورد نیاز برای هر یک از بخش‌های طرح،  گزارش اولیه شناسایی طرح موجود را تدوین کرده و با ارایه آن در قالب اینفوگرافی برای نمایش عمومی در وبسایت و پایگاه محلی طرح امکان اطلاع‌رسانی برای دریافت نظرات در هر بخش را فراهم می‌سازند. بعد از تهیه گزارش اولیه شناخت در هر یک از بخش‌ها و ارایه عمومی آن‌ها جلساتی با گروه‌های مرجع متناظر با هر بخش تشکیل می‌شود تا بر اساس نظرات گروه‌های مرجع گزارش‌های اولیه تهیه شده تکمیل شده و در قالب جدول SWOT مهمترین نقاط قوت، ضعف، فرصت، و تهدید در هر بخش مشخص شود.

مرحله دوم: ترسیم افق طرح

بر اساس مقدمات، ساختارها، و اطلاعات تهییه شده در مرحله نخست، در مرحله دوم با رویکردی مشارکتی افق طرح ویژه بندرتاریخی کنگ برای پاسخ به سوال دوم از فرایند برنامه‌ریزی استراژیک «به کجا می‌رویم؟»  برنامه‌ریزی و اجرا می‌شود. این مرحله شامل دو گام ترسیم چشم‌انداز و شناسایی اهداف و مسائل است.

گام ۴: ترسیم چشم‌انداز

در این گام برای ترسیم چشم‌انداز طرح ویژه بندر تاریخی کنگ جلسات و نشست‌های عمومی با حضور تمامی گروه‌های مرجع تهیه طرح تشکیل می‌شود تا در قالب آت بیانیه چشم‌انداز بندر کنگ تدوین شده و به عنوان میثاق همگانی طرح موتور محرک اجرا و پیاده سازی آن باشد. برای تدوین این سند مهم هر یک از گروه‌ها ضمن معرفی مهمترین نقاط قوت، ضعف، فرصت و تحدید از منظر خود چشم‌اندازهای مدنظر برای شهر کنگ در هر بخش را ارایه می‌کنند و مبتنی بر گفتگوی همگانی برای چشم‌اندازها و نقاط هم‌پوشانی و تقابل آن‌ها چشم‌انداز کلی در قالب بیانیه چشم‌انداز ترسیم می‌شود.

گام ۵: تعیین اهداف و مسائل

بر اساس چشم‌انداز تدوین شده در مرحله قبل مهمترین چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌رو برای رسیدن به آن شناسایی می‌شود و اهداف طرح بر اساس این چالش‌ها و فرصت‌ها تدوین و اولویت‌بندی شده و شاخص‌ها برای ارزیابی دستیابی به هر یک از اهداف تعیین می‌شود. در نهایت چشم‌انداز و اهداف تهیه شده توسط مجمع گروه‌های مرجع طرح برای ارایه عمومی و دریافت نظرات و تکمیل به معرض عموم قرار داده می‌شود.

مرحله سوم: تعیین راه‌های رسیدن به افق طرح

مرحله سوم برای پاسخ به سوال «چگونه به افق می‌رسیم؟» شامل سه گام اساسی برای تدوین استراتژی‌های توسعه، تدوین برنامه عملیاتی و فراهم‌ آوردن الزامات اجرایی پیاده سازی طرح می‌شود.

گام ۶: تدوین استراتژی‌های توسعه

در این گام نیز مبتنی بر رویکرد مشارکتی حاکم بر طرح نشست عمومی با حضور تمامی گروه‌های درگیر در طرح برگزار می‌شود که در قالب آن ضمن ارایه چشم‌انداز و اهداف تعیین شده در مرحله پیش مهمترین اقدامات برای رسیدن به هر یک از اهداف به بحث گذاشته می‌شود تا بر اساس گروه‌بندی اقدامات مطرح شده، استراتژی‌های طرح برای رسیدن به هر یک از اهداف مشخص شود. سپس با ارزیابی مجدد استراتژی‌ها بر اساس هزینه‌ها و ظرفیت‌های موجود استراتژی‌های نهایی توسعه بندر تاریخی کنگ در قالب طرح ویژه تعیین می‌شود.

گام ۷: تدوین برنامه عملیاتی طرح

در این گام برنامه عملیاتی از اقدامات مورد نیاز برای پیاده‌سازی هر استراتژی مشخص می‌شود. برای این کار افراد، نهادها، و گروه‌های درگیر برای پیاده‌سازی هر استراتژی شناساسیی شده مسؤولیت‌ها هر یک از نهادها و گروه‌های درگیر تعیین می‌شود.

گام ۸: پیش‌بینی الزامات اجرایی

در این گام بر اساس برنامه عملیاتی تهیه شده در گام پیشین، بازه زمانی، منابع، بودجه و شرایط مورد نیاز برای اجرای هر اقدام مشخص شده و خلاءها، موانع و محدودیت‌های احتمالی پیش‌رو و نحوه مواجهه با آن پیش‌بینی می‌شود تا با توافق همه گروه‌های درگیر بر روی چشم‌انداز، اهداف، استراتژی‌ها و اقدامات از یک سو و شاخص‌ها و مکانیزم نظارتی بر اجرای آن از سوی دیگر، اجرای برنامه عملیاتی تسهیل شود. خروجی این مرحله در قالب سند راهبردی برای طرح ویژه توسعه بندر تاریخی کنگ ارایه می‌شود.

مرحله ۴: پیش‌بینی فرایندهای ارزیابی طرح

این مرحله که مهمترین بخش برای تضمین اجرای طرح است برای پاسخ به سوال «آیا رسیده‌ایم؟» در فرایند برنامه‌ریزی استراتژیک طراحی شده است و شامل دو گام پیش‌بینی مکانیزم نظارت و ارزیابی و اصلاح و به روز رسانی می‌شود.

گام ۹: مکانیزم نظارت و ارزیابی

برای ارزیابی میزان تحقق طرح نیاز به مکانیزمی برای ارزیابی طرح بر اساس شاخص‌های تعیین شده در فرایند ترسیم اهداف هستیم. این مکانیزم شامل ارزیابی کمی میزان تحقق اقدامات طرح و ارزیابی کیفی میزان نیل به اهداف آن می‌شود و شامل فرایندی چند سطحی در بخش‌های مختلف درگیر در فرایند طرح (دستگاه‌های ملی، نهادهای محلی، و گروه‌های مردمی) می‌شود.  پیش‌بینی ساختاری برای دریافت بازخورد از ذی‌نفعان و ذی‌نفوذان طرح مهمترین بخش این مکانیزم است که باید ملاک عمل در ارزیابی طرح قرار گیرد.

گام ۱۰: مکانیزم اصلاح و به روز رسانی

بر اساس ارزیابی صورت گرفته در گام پیشین، فرایند اصلاح و به روز رسانی طرح باید از پیش مشخص شود تا طرح بتواند ضمن وفاداری به چشم‌انداز کلی به عنوان میثاق همگانی انعطاف‌پذیری لازم را در استراتژی‌ها و اقدامات داشته باشد.

Avatar

آزمایشگاه طرح‌های شهری نوشته است 12 مطلب

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
Notify of