مطالعات کاربری زمین

در جدول زیر وضعیت موجود کاربری اراضی در شهر کنگ شامل سطوح مختلف کاربری زمین و سرانه‎های موجود، ارائه گردیده است. نقشه شماره ۴ وضعیت کاربری اراضی در شهر تاریخی کنگ را نشان می دهد. همانگونه که در نقشه وضعیت موجود کاربری اراضی نیز مشخص گردیده است، بخش قابل توجهی از اراضی واقع در داخل محدوده شهری شهر کنگ در وضعیت موجود فاقد کاربری مشخص بوده و به صورت اراضی بایر و اراضی با پوشش طبیعی تعیین گردیده است. اراضی بایر در وضعیت موجود با اختصاص وسعت بالغ بر ۲۲۲ هکتار ۳۴.۱۸ درصد از وسعت محدوده شهری شهر کنگ را به خود اختصاص داده است و بیشتر در بخش‎های غربی، شمالی و خصوصا شمال غربی محدوده شهر قرار گرفته است.
پس از اراضی بایر بیشترین وسعت شهر به سکونت اختصاص یافته است. اراضی دارای کاربری مسکونی در مجموع با وسعت بالغ بر ۱۶۸.۸۷ هکتار ۲۵.۹۵ درصد از وسعت شهر را به خود اختصاص داده است که در صورت محاسبه بافت پر شهر، سهم اراضی مسکونی به ۷۳.۴۲ درصد افزایش می یابد. سرانه کاربری مسکونی در شهر بندر کنگ با احتساب جمعیت سال ۹۵ معادل ۸۷.۸۵ مترمربع محاسبه گردیده است. شبکه معابر و فضای باز سومین کابری عمده از لحاظ وسعت بر اساس بررسی‎های صورت گرفته در شهر کنگ است. این کاربری در مجموع با وسعت ۱۴۱.۵۸ هکتار،۲۱.۷۷ درصد از وسعت بندر کنگ را به خود اختصاص داده است.

 

 

کاربری تجاری

تعیین استاندارد و سرانه کاربری تجاری در هر شهر متناسب با در نظر گرفتن شرایط خاص آن شهر در ارتباط با اقتصاد محلی، منطقه ای و ملی است. در این زمینه در منابع مختلف حداقل سرانه کاربری تجاری معادل ۰.۸۴ و حداکثر آن معادل ۴.۵ متر مربع پیشنهاد گردیده است.
در شهر کنگ بر اساس مطالعات صورت گرفته در مجموع ۱۰۸۴۶۹ متر مربع از وسعت شهر به کاربری تجاری اختصاص یافته است. سطح فوق بیانگر سهم ۱.۶۷ درصد از مجموع وسعت شهر و ۴.۷۲ درصد از مچموع بافت پر شهر به کاربری تجاری است که با احتساب جمعیت شهر سرانه کاربری فوق معادل ۵.۵۶ متر مربع تعیین گردیده است. سرانه نسبتا بالای کاربری تجاری در بندر کنگ عمدتا به دلیل نقش تاریخی بازرگانی و تجارت در اقتصاد محلی منطقه است. نقشه شماره ۵ توزیع کاربری تجاری در سطج شهر بندر کنگ را نشان می دهد. واحدهای تجاری عمدتا در مجاورت محور‎های اصلی شهر شامل خیابان‎های امام خمینی، شهید رجایی، خیابان آیت الله طالقانی، شهید منتظری، بلوار شهید بهشتی و بلوار آیت الله خامنه ای قرار گرفته است.

کاربری آموزشی

آموزش یکی از مهمترین و اساسی ترین خدمات شهری محسوب می شود لذا در بررسی وضعیت کاربری آموزشی علاوه بر بحث کمیت، نوع و تعداد واحدهای آموزشی به تفکیک مقاطع مختلف نحصیلی و همچنین نحوه توزیع و پراکنش آن به منظور تامین شعاع دسترسی استاندارد، حائز اهمیت است. بر اساس بررسی صورت گرفته در وضعیت موجود شهر بندر کنگ دارای ۲۲ واحد آموزشی با مجموع مساحت ۴۸۶۲۸ مترمربع است که این میزان برابر با .۰.۷۵ درصد از وسعت شهر و ۲.۱۲ درصد از بافت ساخته شده شهر بندر کنگ است. بر این اساس سرانه وضع موجود کاربری آموزشی معادل ۲.۵۳ مترمربع محاسبه گردیده است. نقشه شماره ۶ نحوه توزیع مراکز آموزشی در سطح شهر را نشان می دهد.
در وضعیت موجود بندر کنگ کاربری آموزشی به ازای کل جمعیت دارای سرانه کم‌‌تری در مقایسه با پیشنهاد منابع مرتبط بر خوردار است. اما نکته اساسی در محاسبه نیاز به فضاهای آموزشی تعیین جمعیت لازم التعلیم و محاسبه سطوح مورد نیاز با توجه به تعداد جمعیت هر مقطع و حداقل استانداردهای موجود فضاهای آموزشی و تعیین شعاع دسترسی و تحلیل موارد مرتبط با آن است.

کاربری بهداشتی درمانی

کاربری‎های درمانی یکی از کاربری‎های مهم و عناصر توزیعی در سلسله مراتب خدمات شهری است که با توجه به سطوح تقسیمات عملکردی دارای کارکردهای خاصی است. کاربری درمانی شامل بیمارستان، درمانگاه، خانه بهداشت، مطب و غیره می باشد. کاربری‎های بهداشتی- درمانی موجود در سطح بندر کنگ شامل هفت قطعه با مساحت مجموع ۶۵۸۶ مترمربع است که بیانگر سرانه ۰.۳۴ مترمربعی برای شهر بند کنگ است. نکته حائز اهمیت در بررسی کاربری‎های درمانی شهر بند کنگ، عملکرد فراشهری کاربری فوق است که بر این اساس می بایست سرانه آن در سطح منطقه و حوزه نفوذ بررسی گردد.

 

کاربری فرهنگی

کاربری فرهنگی شامل طیف متنوعی از کاربری‎های مختلف هم چون کتابخانه، فرهنگسرا، نمایشگاه آثار هنری، سالن‎های سینماو تئاتر، موزه و غیره می شود. بر اساس بررسی صورت گرفته در وضعیت موجود ۶ واحد فرهنگی در سطح شهر بندر کنگ فعال است که عمده واحد‎های فرنگی موجود شامل موزه‎های فعال در سطح بندر مانند موزه مردم شناسی، خانه هنرمندان، خانه صنایع دستی و … می باشد. کاربری فرهنگی در مجموع ۴۷۹۹ متر مربع از وسعت شهر تاریخی بندر کنگ را به خود اختصاص داده است.

 

کاربری مذهبی

کاربری مذهبی عمدتا شامل مساجد، تکایا و حسینیه‎ها می شود که در فرهنگ جامعه جایگاه ویژه ای داشته و همواره به عنوان یکی از کانون‎های مرکزی در شهرها عمل کرده است. این امر به خصوص در شهر بندر کنگ با توجه به بافت اجتماعی آن نمود بیشتری داشته است. بر اساس بررسی‎های صورت گرفته بندر کنگ در وضعیت موجود دارای ۴۹ قطعه با کاربری مذهبی است که عمدتا شامل مساجد با کارکرد محلی است. نقشه شماره ۷ نحوه توزیع کاربری‎های مذهبی در سطح شهر را نشان می دهد. توزیع فضایی مساجد در کنار سایر مطالعات محیطی در سطح شهر یکی از موضوعات محوری در بازشناسی مرز محلات عرفی در مطالعات حاضر بوده است. کاربری مذهبی در مجموع ۴۶۵۳۵ مترمربع از وسعت شهر را به خود اختصاص داده است که بیانگر سهم ۰.۷۲ درصدی از وسعت شهر و ۲.۰۲ درصد از مجموع اراضی ساخته شده شهر است. بر اساس بررسی صورت گرفته سرانه کاربری مذهبی در شهر بندر کنگ برابر با ۲.۴۲ مترمربع محاسبه گردیده است که این میزان در مقایسه با سرانه‎های پیشنهادی کاربری مذهبی ( ۰.۵ تا ۰.۷ مترمربع) بیانگر غلبه کاربری مذهبی و توجه مردم به این عنصر کارکردی شهر ایرانی- اسلامی و جایگاه آن در بین فرهنگ مردم شهر است.

کاربری ورزشی

در محدوده شهر بندر کنگ تعداد ۶ قطعه با کاربری ورزشی واقع گردیده است که در مجموع ۱۳۴۹۰۵ مترمربع از وسعت شهر به کاربری ورزشی اختصاص یافته است. این سطح بیانگر سهم ۲.۰۷ درصد از مجموع وسعت شهر و ۵.۸۷ درصدی از بافت ساخته شده شهری بندر کنگ است. وجود استادیوم اختصاصی تیم بدر بندرکنگ در شمال شهر منجر به افزایش قابل توجه عرصه‎های با کارکرد ورزشی در سطح شهر گردیده است. نقشه شماره ۸ توزیع فضایی کاربری‎های ورزشی موجود در سطح شهر را نشان می دهد. بر اساس بررسی صورت گرفته و با توجه به سطوح اختصاص یافته به کاربری ورزشی و جمعیت شهر سرانه کاربری ورزشی در سطح بندر کنگ معادل ۷.۰۲ مترمربع محاسبه گردیده است که این میزان بسیار بیشتر از سرانه‎های توصیه شده به منطور ایجاد و احداث کاربری‎های ورزشی است و سبب گردیده است که شهر در خصوص برخورداری از کاربری ورزشی از سطح بسیار مطلوبی قرار دارد.

پارک و فضای سبز

کاربری فضای سبز به دلیل وجود کارکردهای اجتماعی، زیباشناختی و زیست محیطی به عنوان یکی از کارکردهای خدمات شهری نقش بسزایی در ایجاد و ارتقا کیفیت محیطی بافت‎های شهری دارد. شایان ذکر است است در مطالعات حاضر منظور از فضاهای سبز و بوستان‎ها، فضاهای سبز تجهیز شده به منظور استفاده عمومی شهروندان بوده و فضاهای سبز بلوارها، رفوژها و همچنین فضاهای سبز خصوصی در مطالعات حاضر در نظر گرفته نشده است. این فضاها بر اساس سطوح تقسیمات شهری دارای سلسه مراتبی از بوستان کودک، پارک محله ای، بوستان ناحیه ای و بوستان‎های با عملکرد شهری است. در فرآیند بررسی سطوح و سرانه‎های فضای سبز باید توجه داشت که استاندارد فضای سبز بسته به موقعیت اقلیمی و فرهنگی متفاوت کانون‎های شهری کشور ارتباط تنگاتنگی دارد. در مجموع شهر بندر کنگ دارای ۵ قطعه با کاربری فضای سبز عمومی با مجموع مساحت ۶۰۷۸۲ مترمربع است که با احتساب جمعیت شهر سرانه کاربری فضای سبز عمومی معادل ۳.۱۶ مترمربع محاسبه گردیده است. بوستان‎های شاخص در سطح شهر بندر کنگ عبارتند از بوستان ملت، بوستان خلیج فارس، بوستان فردوس و بوستان کودک. در نقشه شماره ۹ نحوه توزیع فضایی کاربری فضای سبز در سطح شهر ارائه گردیده است.

 

 

باغات و اراضی کشاورزی

نقشه زیر موقعیت باغات موجود در سطح شهر بندر کنگ را نشان می دهد. باغات موجود در سطح محدوده شهر عمدتا در بخش‎های غربی شهر قرار گرفته است که البته در سال‎های اخیر به دلیل مداخلات صورت گرفته و تخریب بخش قابل توجهی از زیرساخت‎های تاریخی تامین آب زراعی برای باغات روند تخریب آن شتاب قابل ملاحظه ای یافته است. بر اساس بررسی صورت گرفته در وضعیت موجود باغات و اراضی کشاورزی داخل محدوده شهر در مجموع ۵۰۴۷۰۷ مترمربع از محدوده شهر را به خود اختصاص داده است که این رقم بیانکر سهم ۷.۷۶ درصدی از مجموع وسعت شهر و سرانه ۲۶.۲۷ مترمربعی برای کاربری فوق است. حفط و احیای باغات به عنوان یکی از ظرفیت‎های اکولوژیک شهر یکی از برنامه‎های اساسی در طرح توسعه بندر تاریخی کنگ است که این امر نیازمند احیای مجدد زیرساخت‎های تامین آب مورد نیاز است.

حمل و نقل انبار داری

کاربری حمل و نقل و انبارداری را می توان شامل طیف متنوعی از کاربری‎ها پشتیبان تولید و توزیع شامل انواع پایانه‎ها، پارکینگ‎های عمومی، انبارهای کوچک و بزرگ و غیره به شمار آورد. در شهر بندر کنگ با توجه به نقش تاریخی آن در فعالیت‎های بازگانی و شیلات سطوح قابل توجهی از شهر به کاربری فوق اختصاص یافته است که عمدتا در بخش‎های شرقی و در مجاورت فعالیت‎های کارگاهی و همچنین بخش‎های شمالی و غربی شهر شکل گرفته است. نقشه زیر توزیع فضایی کاربری‎های مذکور در سطح شهر بندر کنگ را نشان می دهد. بر اساس بررسی‎های صورت گرفته در وضعیت موجود ۹۴ قطعه با مجموع مساحت ۱۰۷۴۳۳ مترمربع به کاربری حمل و نقل و انبار داری اختصاص یافته است که بیانگ سهم ۱.۶۵ درصد از وسعت محدوده شهر و ۴.۶۷ درصدی از مجموع اراضی ساخته شده شهر است. سرانه کاربری حمل و نقل و انبار داری در سطح شهر بندر کنگ معادل ۵.۵۹ مترمربع محاسبه گردیده است که این امر تا حدود زیادی تحت تاثیر نقش تاریخی بندر در فعالیت‎های شیلات و بازرگانی با کشور‎های حاشیه خلیج فارس است.

صنعتی کارگاهی

کاربری‎های صنعتی و کارگاهی عمدتا در طیف کاربری‎های شهر محسوب نمی شوند و قرارگیری آن در مجاورت بافت‎های مسکونی منجر به کاهش کیفیت محیط می گردد. بر اساس غالب ضوابط موجود در اسناد توسعه شهری کارگاه‎های و صنایع کوچک با رعایت ضوابط و شرایط زیست محیطی همچنین با درنظر گرفته ملاحظات سازگاری با بافت پیرامون مجاز به قرارگیری در داخل محدوده شهری می گردند.
عمده صنایع و کارگاه‎های موجود در داخل محدوده شهر بندر کنگ شامل کارگاه‎ها و صنایع کوچک مربوط به تعمیرات و ساخت شناورها و همچنین پشتیبانی از فعالیت‎های شیلاتی و دریانوردی موجود در شهر است که به صورت تاریخی در حاشیه شرقی شهر و در مجاورت خیابان اسکله و تاسیسات بندر شکل گرفته است. قطعات دارای کاربری صنعتی و کارگاهی در وضعیت موجود بندر کنگ شامل ۲۴ قطعه با مجموع مساحت ۹۰۲۸ مترمربع است که با احتساب جمعیت شهر سرانه کاربری فوق در مجموع معادل ۰.۴۷ مترمربع محاسبه گردیده است که این رقم با توجه ویژگی‎ها و مقیاس شهر سرانه قابل قبول و مطلوبی است.

Avatar

کورش علی رضایی پرتو نوشته است 4 مطلب

مسئول بخش برنامه‌ریزی شهری

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
Notify of