وضعیت محیط زیست

حریم دریا و نوار ساحلی

یکی از موضوعات مهم در برنامه‌ریزی در بندر کنگ، ارتباط طرح‌‌های توسعه شهر، اعم از توسعه سکونت یا صنعت و زیرساخت و کشاورزی و موارد مشابه در رابطه با دریا است. برنامه‌ریزی توسعه در سکونتگاه‌های ساحلی تابع شرایط طبیعی در منطقه ساحلی و ارزیابی اثرات دریا بر پهنه‌های سکونتگاهی در موارد زیر است:

  • ظرفیت‌هایی که ویژگی‌های طبیعی نوار ساحل و دریا در مختصات شهر برای ایجاد فعالیت‌‌های اقتصادی و گردشگری در رابطه با دریا در اختیار قرار می‌دهند.
  • محدودیت‌هایی که در استقرار کاربری‌های مرتبط با توسعه سکونتگاه‌‌ها ایجاد می‌شود.

طرح‌های توسعه باید باتوجه به محدودیت‌‌هایی که «نواحلی ساحلی»، « نواحی کرانه‌‌ای» و «آب‌های ساحلی» در اختیار قرار می‌دهند، تعریف شود. [۱]

در این راستا، پهنه دیگری در منطقه ساحلی به‌نام پهنه احتیاط تعریف می‌شودکه از پایین‌ترین میزان جزر نجومی آغاز و تا بیشترین میزان نفوذ آب دریا به خشکی،«خط خطر»[۲] تحت تأثیر پدیده‌ای دریایی امتداد می‌یابد.

توسعه فعالیت‌‌های ناحیه ساحلی در پهنه احتیاط، با ضوابط و مقرراتی هماهنگ با نفوذ پدیده‌های دریایی همراه است. در واقع در پهنه احتیاط، استقرار کاربری‌ها و فعالیت‌های مختص به خشکی می‌بایست با ملاحظات ویژه ناشی از ریسک آبگرفتگی دریایی صورت گیرد.

علاوه بر موارد مذکور لازم است که «ناحیه اثرگذار بر منطقه ساحلی»[۳] از نظر پایش هرگونه فعالیت، مدیریت یا اقدامات انسانی یا مخاطرات طبیعی در آن که بر روی فرایندها و عملکرد بوم‌شناختی و توسعه‌ای منطقه ساحلی تأثیرگذار می‌باشد، مورد توجه قرار می‌گیرد.

معیارها و شاخص‌های مورد استفاده برای شناسایی منتهی‌الیه منطقه ساحلی در خشکی و بستن مرز پهنه ناحیه ساحلی در این شهرستان شامل تراز ارتفاعی، آبریز مسیل و جاده‌ای آسفالته بوده است.

حداکثر ناحیه ساحلی در بخش مرکزی شهرستان لنگه که بندر کنگ نیز در آن واقع است، حدود ۱۰۰ متر است که باریک‌ترین ناحیه ساحلی در شهرستان محسوب می‌شود.  حداکثر ناحیه ساحلی در بخش شیبکوه، ۶۵۰ متر و در مهران،  ۳۰۰ متر می‌باشد.

نمودار و نقشه زیر، پهنه‌های اثرگذار بر منطقه ساحلی در بخش مرکزی شهرستان لنگه و بندر کنگ را نشان می‌دهد.

[۱] براساس تعریف ارائه شده در طرح تدقیق مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی استان هرمزگان (ICZM)، منطقه ساحلی مشتمل بر سه پهنه؛ ناحیه ساحلی، ناحیه کرانه‌ای (نوارساحلی) و آب‌های ساحلی به شرح زیر است:

ناحیه ساحلی: این ناحیه از بالاترین میزان مد نجومی آب دریا (HAT) در خشکی آغاز و تا انتهای منطقه ساحلی در خشکی امتداد می‌یابد. منتهی‌‌الیه منطقه ساحلی در خشکی یا حد انتهای ناحیه ساحلی در خشکی، متکی بر معیارهایی همچون مرز حوز‌های آبریز بلافصل دریا، خط‌الراس ارتفاعات موازی دریا، مرز شهرستان با بخش ساحلی، شبکه دسترسی جاده‌‌ای، محدوده قانونی شهرها، چگالی تمرکز روستاها و مرز مناطق تحت حفاظت محیط زیست می‌باشد.

ناحیه کرانه‌ای: این ناحیه حدفاصل بالاترین میزان مد نجومی آب دریا (HAT) در خشکی و براساس چند شاخص در دریا شامل خط هم‌عمق بسته شدن نیمرخ رسوب‌گذاری در آبهای نزدیک ساحل یا محدوده تالاب‌های ساحلی (خط هم‌عمق ۶ متر) و یا ناحیه شکست موج (در کرانه‌ای سنگی و صخره‌ای) قابل تشخیص است. قسمتی از این پهنه، شامل حدفاصل پایین‌ترین میزان جزر نجومی آب دریا (LAT) و مرز انتهایی آن(مطابق سه شاخص برشمرده) در آب‌های نزدیک ساحل، پهنه آب‌های کرانه‌ای نامیده می‌شود. این بخش از نوار ساحلی تحت تأثیر امواج قرار دارد. محدوده بالاترین مد و پایین‌رین جزر نجومی ناحیه دریاکنار (BEACH) را می‌سازد که قلمرو تحت نفوذ جزر و مد است.

آب‌های ساحلی: پهنه آبهای ساحلی از منتهی‌‌الیه آب‌های کرانه‌‌ای (به‌طور عمده از مرز بسته شدن نیمرخ رسوب‌گذاری) تا منتهی‌‌الیه منطقه ساحلی در دریا ادامه دارد. منتهی‌الیه منطقه ساحلی در سواحل جنوبی کشور در فاصله ۱۲ مایل دریایی از خط مبدأ قرار دارد که به موازات نوار ساحل امتداد می‌‌یابد.

 

[۲] خط خطر، خطی فرضی است که از امتداد کدهای ارتفاعی تراز سطح آب در اثر همزمانی پدیده‌های دریایی از جمله، خیزاب موج، خیزاب باد، خیزاب ناشی از تغییر فشار، بالارفتن سطح جهانی آب دریاها و میانگین بالاترین مد، محاسبه شده است.

[۳] ناحیه اثرگذار بر منطقه ساحالی، پهنه‌‌ای در منتهی‌‌الیه خشکی منطقه ساحلی است که از مرز منطقه ساحلی آغاز و تا خط‌الراس ارتفاعات مشرف به دریا امتداد می‌یابد. این پهنه، حدفاصل مرز منتهی‌‌الیه منطقه ساحلی در خشکی (یا منتهی‌‌الیه مرز پهنه ناحیه ساحلی در خشکی) و محدوده‌‌ای است که از نظر توپوگرافیک یا حوضه آبریز با دیگر عوارض طبیعی یا انسان‌ساخت قابل تهدید حدود شدن است.

 

Avatar

آزمایشگاه طرح‌های شهری نوشته است 12 مطلب

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
Notify of