موقعیت زمین‌شناختی

اسکلت ناهمواری‌ها و ساختار زمین‌شناسی منطقه مورد مطالعه ناشی از تحولات تکتونیکی اواخر دوران سوم زمین‌شناسی در فاز کوهزایی سیمیزین پسین شکل گرفته‌است و براساس ویژگی‌های زمین‌شناسی و مورفولوژی منطقه و به استناد مطالعات و تحقیقات زمین‌شناسان، بنادر کنگ و لنگه در تقسیمات واحدهای ساختمانی در زون زاگرس چین‌خورده و سواحل تکتونیکی خلیج فارس و در پهنای ۱۵۰ تا ۲۵۰ کیلومتر قرار گرفته است.

از نظر وضعیت چینه‌شناسی و ساختمان اصلی زمین، این منطقه، در ارتباط کامل با خصوصیات زون‌های تشکیل‌دهنده این محدوده قرار داشته و برحسب قدمت، سازندهای پرکامبرین تا رسوبات اخیر کواترنر به‌طور مشخص در سطوح این زون‌ها قابل مشاهده می‌باشد. باتوجه به حرکات تکتونیکی مداوم در دوران‌های مختلف زمین‌شناسی، مشاهده برونزدگی و گسترش سازندهای مختلف زمین‌شناسی از جمله: گنبدهای نمکی، سازند بختیاری، سازند آغاجاری، سازند میشان، سازند گچساران و رسوبات دوران چهارم (کواترنری) به‌شرح زیر است:

  • گنبدهای نمکی هرمز قدیمی‌ترین سازند منطقه در یک محیط رسوب‌گذاری تبخیری است. این سازند دارای مقادیر قابل توجهی نمک، دارای مارن، گچ، سنگ‌های آتشفشانی (آذرین) و دولومیت می‌باشد. از خواص این سازند، علاوه بر برقراری تعادل ایزوستاری در برابر زلزله (کاهش شدت زلزله به‌علت انعطاف‌پذیری آن)باعث شوری آب و خاک می‌شود.
  • سازند میشان شامل مارن‌های خاکستری و آهک‌های صدف‌دار حاوی ریز سنگواره بوده و در محدوده نوار جنوبی و شمالی منطقه به‌وفور یافت می‌شود. این سازند بر روی لایه ژیپس‌دار گچساران و در نزدیکی گنبدهای نمکی قرار دارد. سن این سازند اوایل میوسن تا میوسن میانی از دوره ترشیاری است. سازند میشان به‌دلیل تفاوت‌های سنگ‌شناسی در بخش های زیرین و بالایی خود از ویژگی آب‌دهی کاملا متفاوتی برخوردار است. بخش زیرین، به‌دلیل وجود مارن و آهک تقریباً غیرقابل نفوذپذیر بوده و بخش بالایی آهکی آن نفوذ‌پذیر بوده و در انتقال آب‌های زیرزمینی نقش اساسی دارد.
  • سازند آغاجاری به‌طور متناوب با سازند میشان- بختیاری و گنبدهای نمکی در تمام زیر سطح شهرهای لنگه و کنگ به‌چشم می‌خورد. این سازند از نظر خواص آبدهی در لایه‌های مارن، غیرقابل نفوذ است. ولی در قسمت‌های ماسه‌سنگی به‌دلیل وجود درز و شکاف‌های زیاد نفوذپذیر بوده و باعث تغذیه سفره‌های آبرفتی و آب‌های زیرزمینی می‌شود. علیرغم این شرایط، وجود لایه‌های گچ‌دار مابین سنگ و مارن در فرایند نفوذپذیری باعث افزایش املاح محلول در آب می‌گردد که در نتیجه آن، کیفیت آب‌های زیرزمینی پایین آمده و سولفاته می‌شود.
  • سازند گچساران شامل رسوبات تبخیری مانند گچ، نمک، مارن و مارن آهکی بوده و به‌صورت تپه‌های کم‌ارتفاع در شمال‌شرقی منطقه مورد مطالعه به‌همراه سازند میشان و گنبدهای نمکی در پای ارتفاعات شمال منطقه مشاهده می‌شود. این سازند به‌دلیل نفوذناپذیر بودن، توانایی ذخیره و یا انتقال آب‌های زیرزمینی را ندارد و در تغییر کیفیت شیمیایی سفره آبرفتی و مخازن کارستی از نوع کربناته (کیفیت مناسب) به سولفاته (کیفیت نامناسب) نقش مهمی دارد.
  • سازند بختیاری شامل سازند کنگلومرای آهکی سیمانی شده در آهک به‌صورت مواد تخریبی درشت حامل فعالیت‌های مرحله زمین‌ساختی اواخر چین‌خوردگی آلپی در دوره میوپلیوسن بوده، از برخاستن تمام سازندهای قبلی و فرسایش آن‌ها به وجود آمده است. این سازند به‌صورت تپه‌های کوچک شنی در ساحل خلیج و همین‌طور در اطراف سازند آغاجاری رخنمون دارد. سازند بختیاری به‌دلیل تخلخل و نفوذپذیری بالای آن، منبع غنی جهت تغذیه آب‌های زیرزمینی می‌باشد؛ به‌ویژه نفوذناپذیری لایه زیر آن به دلیل داشتن سیمان مقاوم (آهکی- رسی) در انتقال آب زیرزمینی نقش خوبی دارد.
  • رسوبات عهد حاضر (دوره چهارم) در منطقه عمومی شهرهای لنگه و کنگ شامل آبرفت‌های دامنه‌ای، تراس‌های آبرفتی رودخانه‌ای و رسوبات دریاچه‌ای (رسوبات دانه‌ریز سیلت، رس، مارن و رسوبات آبرفتی و شنی به‌صورت خاک‌های رسی زراعی در سطح ورسوبات دانه درشت شن و ماسه و … در عمق) باتوجه به شیب کم نفوذپذیری و آب‌گیری سطحی، دارای منابع آب‌های زیرزمینی بالایی می‌باشد؛ هرچند که این آب‌ها از کیفیت خوبی برخوردار نیستند.

در مجموع، شهر کنگ در بستری قرار گرفته است که مشتمل بر تراس‌های فوقانی متشکل از واریزه‌ها و آبرفت‌های سنگ‌ریزه‌دار قدیمی است و به دلیل فرسایش آبی به مقدار کم تا متوسط، پستی و بلندی دارد. معمولاً دارای خاک‌های نیمه عمیق تا عمیق سنگ‌ریزه‌دار با بافت متوسط بر روی تجمع سنگ‌ریزه و قلوه سنگ‌های آهکی است. (طرح توسعه و عمران بندر لنگه و کنگ ۱۳۸۵ ج. ۱، صص. ۱۹-۱۸)

باتوجه به موارد مذکور، نوع خاک از یک طرف و شرایط بارش که در ادامه به ان پرداخته خواهد شد، راهکارهای بومی ویژه جهت ذخیره رواناب و پرکردن سفره‌های زیرزمینی آب باخود به همراه داشته که در بخش کالبدی در ارتباط با مشخصه‌های شهر به آن پرداخته خواهد شد.

Avatar

آزمایشگاه طرح‌های شهری نوشته است 12 مطلب

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
Notify of