وضعیت جمع‎آوری زباله و دفع آن

یکی از مهم ترین اقداماتی که در فضای فیزیکی یک شهر یا یک منطقه در جهت حفظ سلامت آن مورد توجه ویژه قرار می‎گیرد مدیریت پسماند و زباله‎های ‎شهری و روستایی است که بی توجهی، کم کاری و سهل انگاری در این مورد می‎تواند سلامت افراد جامعه را به شدت تحت تاثیر قرار دهد. بدون شک زباله‌های شهری ترکیبی از مواد مختلف انسانی، حیوانی و زائد صنعتی و کشاورزی است که باکتری‎ها و سموم ناشی از زباله‎های ‎صنایع به دلیل دفع غیر اصولی آن، به خاک و یا آب منتقل می‌شوند و مواد پلاستیکی نیز پس از دفع به‌ صورت مواد زائد تجزیه نشدنی در زباله انباشته و در خاک باقی می‌مانند که حیوانات وحشی و زمین‎های ‎کشاورزی پائین دست این جایگاه را با مشکلات اساسی و زیست محیطی روبه رو خواهد کرد. مهمترین مشکل دفع غیر اصولی زباله‎های ‎شهرداری، آلودگی آب‌های زیرزمینی در اثر نفوذ شیرابه است که به دلیل عدم رعایت اصول دقیق مهندسی بوجود می‌آید. یماریهایی همچون کزاز – حصبه و شبه حصبه – انگلهای روده‎ای – اسهالهای خونی – فلج اطفال – سالک پوستی و احشائی و … از جمله بیماریهایی هستند که از طریق آلودگی ناشی از مواد زائد جامد در آب، هوا و خاک حاصل می‎شوند. ‎
جهت جلوگیری از الودگی‎های ‎زیست محیطی مواد زائد جامد بایستی بلافاصله بعد از تولید در محل مناسب و با رعایت مسائل بهداشتی نگهداری و سریعاً جمع‎آوری، حمل و نقل و دفع گردند. ۸۰% مخارج کل مدیریت مواد زائد جامد مربوط به جمع‎آوری زباله است )سایت بهداشت محیط ایران.( رهاسازی انبوه زباله‎های ‎شهری و عفونی در یک کیلومتری شهر بندری کنگ و بندرلنگه موجب ایجاد مشکلات زیست محیطی در اطراف این دو شهر شده است. ‎
بر اساس اظهارات رئیس اداره محیط زیست شهرستان بندرلنگه، پنجاه هکتار از زمینهای شهر کنگ و بندرلنگه به علت رهاسازی این پسماندهای شهری آلوده شده است. ‎

تصویر رهاسازی زباله‎ها در محل دامپینگ زباله‎های ‎مناطق کنگ و لنگه

منطقه‎ای که برای تخلیه و دفن زباله‎های ‎شهرهای کنگ و لنگه قرار گرفته است در مجاورت یکدیگر و در ناحیه مرزی کنگ و لنگه و یک کیلومتری شهر کنگ می‎باشد که با توجه به نزدیکی به منطقه شهری کنگ مشکلات عدیده‎ای را به بار می‎آورد.
در زمینه جمع‎آوری و دفع زباله مشکلات شهر کنگ بشرح ذیل می‎باشند:‎

  • کمبود تجهیزات و امکانات شامل ماشین آلات جمع‎آوری زباله
  • فرسوده و مستعمل بودن ماشین آلات موجود
  • کمبود نیروی جوان و کارآمد برای خدمات شهری
  • دفع غیر بهداشتی زباله
  • عدم رعایت شهروندان در تفکیک پسماند‎های ‎خشک و تر
  • ریختن زباله توسط لنج‎های ‎ماهیگیری به ساحل و دریا و انتقال آن توسط امواج به ساحل
  • پراکندگی زباله‎ها توسط باد:‎ شهر کنگ دارای مشکل زیست محیطی دیگری نیز می‎باشد و آن این که شهر کنگ در شرق بندر لنگه واقع شده است و جهت باد غالب این منطقه (حداقل شش ماه از سال) از سمت جنوب غربی به سمت شمال شرقی می‎باشد و با توجه به اینکه محل جمع‎آوری زباله‎های ‎شهر لنگه و کنگ در مرز این دو منطقه و در شمال شرقی لنگه و به صورت روباز می‎باشد، این وزش باد باعث پخش و پراکنده شدن مواد سبک مانند کیسه‎های ‎پلاستیکی، ظروف یکبار مصرف و غیره بخصوص به سمت شهر کنگ می‎باشد که لزوم مدیریت یکپارچه پسماند در این مناطق را یاد آور می‎شود.

شهر کنگ با جمعیتی حدود ۱۹۲۰۰ نفر روزانه ۱۵ تن زباله خشک و تر تولید می‎کند که متوسط سرانه زباله تولیدی معادل ۰.۷۸ کیلوگرم می‎باشد که در مقایسه سرانه زباله تولیدی در کشورهای اروپایی و برخی شهرهای ایران معقول می‎باشد. ‎سرانه زباله تهران ۹۷۰ گرم در روز است.

جدول سرانه تولید زباله در برخی کشورهای جهان

ماخذ:‎ طرح توسعه بندر لنگه و کنگ ۱۳۸۵

بطور کلی عمده ترین سهم تولید زباله در درجه اول مصارف مسکونی و سپس اداری و ماهیگیری می‎باشد. جمع‎آوری و انتقال زباله شهری به دو روش سنتی و مکانیزه صورت می‎گیرد.
شهرداری بندر کنگ در راستای حفظ محیط زیست و در راستای ماده ۱۹۳ قانون برنامه پنجم توسعه که دفن زباله در شهرهای ساحلی را ممنوع و شهرداریها را موظف به اجرای روشهای نوین دفع پسماند‎ها نموده است، از سال ۱۳۹۶ اقدام به طرح تفکیک زباله در مبدا به منظور پردازش و بازیافت آن نموده است. در حال حاضر این طرح در تمام ادارات و موسسات آموزشی شهر و محلات تاریخی شهر (کوی سلطان العلما، سید محمد عالم و کوی نابینا ) در حال حاضر در دست اجرا می‎باشد.
بندر کنگ همچون دیگر شهرهای ساحلی با معضل زباله روبه‌روست و زباله این شهر زیبا را تسخیر و قرق کرده است. معضلی که علاوه بر تهدید سلامتی مردم و مخدوش کردن چهره زیبای این شهر، محیط زیست را هم به ورطه نابودی می‎کشاند.

تصویر شماره ۷:‎ رهاسازی زباله‎ها در ساحل کنگ

رهاسازی زباله در بخش وسیعی از طبیعت و ساحل این بندر را که زیستگاه‌های جانوران آبزی را نیز آلوده می‌کند، بزرگترین مشکل زیست محیطی این بندر است. بیشتر این زباله‎ها مربوط به لنجهایی است که در نزدیکی ساحل توقف و سکونت دارند. رها سازی زباله‎ها در محیط‎های ‎پیرامون سواحل دریایی به جز آلوده کردن محیط زیست زندگی انسان‌ها بخش وسیعی از زیستگاه‌های جانوران آبزی را نیز آلوده کرده و ادامه زندگی آنان را در معرض خطر قرار داده است. با گشت و گذار در اغلب سواحل ایران از جمله ساحل بندر کنگ می‌توان گفت که زباله‌های رها شده در برخی نقاط به بخشی از طبیعت تبدیل شده است. پروسه بازیافت و بازگشت به طبیعت در مورد بسیاری از زباله‌ها سال‌ها به طول می‌انجامد و این مواد باعث آلودگی و آسیب به محیط زیست می‌شوند. شیشه و قوطی‌های فلزی و به‌ویژه آلومینیومی صدها سال روی زمین باقی می‌مانند. کیسه‌ها و ظروف پلاستیکی، امروزه عامل بزرگترین مشکلات زیست محیطی هستند. پلاستیک غیر قابل تجزیه است و کیسه‌های نایلونی به طور متوسط پانصد سال در محیط باقی می‌مانند. کیسه‌های پلاستیکی همراه باد همه جا پخش می‌شوند و بیشتر آنها سر از دریا درآورده یا با بلعیده شدن توسط جانداران سبب مرگ آنها می‌شوند.حتی اگر پلاستیک و نایلون موجود در زباله سوزانده شود، اسید کلریدریک تولید می‌شود که باعث آلودگی هوا و آسیب رساندن به انسان و دیگر موجودات می‌شود.

مروری بر روشهای دفع زباله و اصول طراحی لندفیل ها

در این بخش پس از مروری اجمالی بر روشهای دفع زباله، به اصول طراحی مراکز دفن زباله می‎پردازیم و در ادامه روشهایی که در حال حاضر در شهر کنگ برای مدیریت مواد زائد جامد در دست انجام یا در طرح تتوسعه آتی شهر مد نظر است، توضیح داده می‎شود.
روشهای دفع عبارتند از:‎

  • سوزاندن در کوره‎های ‎زباله سوز
  • دفن زیر خاک یا دفن بهداشتی
  • تهیه کود کمپوست به طریق سنتی – نیمه سنتی و صنعتی
  • پردازش – بازیافت و استفاده مجدد

قبلاً روش تلنبار کردن در اقیانوسها مورد استفاده قرار می‎گرفت که روشی کاملاً غیر بهداشتی است و امروزه منسوخ شده است.


ضوابط کلی انتخاب محل – آماده سازی با روشهای مختلف دفن

دفن بهداشتی زباله یعنی انتقال مواد زائد به محل ویژه – تخلیه – لایه بندی و متراکم نمودن آن با پوششی از خاک. ‎

  • انتخاب محل:‎ محلی که برای دفن انتخاب می‎شود بایستی با توجه به رشد جمعیت محل با وسعت مناسب انتخاب شود و جوابگوی نیازها تا ۳۰تا ۴۰سال آینده باشد. ‎فاصله محل تا مرکز جمعیت بایستی ۱۰تا ۲۰کیلومتر منظور گردد و مطالعات اولیه با نقشه برداری از نظر توپو گرافی مشخص شود. ‎همچنین مطالعات زمین شناسی، هیدرولوژی، زهکشی طبیعی منطقه، خاک پوششی، قابلیت دسترسی، هواشناسی، بادهای غالب و … مقبولیت عمومی و مسائل بهداشتی می‎بایست با دقت انجام گیرد.
  • آماده سازی محل دفن:‎ پس از انتخاب محل بر اساس ضوابط بایستی جهت آماده سازی محل جاده کشی، تسطیح، نصب باسکول، اتاق نگهبانی، فنس کشی، برق، آب و … اقدام شود. ‎
  • جلوگیری از نشت شیرابه زباله به داخل آب:‎ بایستی جهت جلوگیری از نشت شیرابه تدابیری اتخاذ می‎گردد. ‎ شیب بندی مناسب ۲ تا ۴ درصد و برای شیب‎های ‎جانبی تا۳۰درصد و ایجاد سد یا حفاظ ۳ متری خاک برای جلوگیری از نفوذ سیلاب و آبهای سطحی بسیار موثر است. ‎در صورتیکه جایگاه دفن زباله مجاور دریا و یا روی سفره آبی آبهای زیر زمینی باشد یا حرکت شیرابه بطرف سفره‎ها انجام شود آبهای زیر زمینی آلوده می‎شوند. ‎همچنین نفوذ گازهای تولید شده به داخل آب باعث سختی آب می‎شود. ‎شیرابه زباله بشدت سمی است و علاوه برداشتن CO2 دارای BOD5 دو تا سه هزار میلی گرم در لیتر و COD سی تا چهل و پنج هزار میلی گرم در لیتر است. ‎و عناصری نظیر کلرور سولفات، منیزیوم، فسفر، کلسیم، آهن، سدیم، پتاسیم، نیترات، آزت آلی و آمونیاکی و جامدات معلق را به آبها وارد می‎نماید. ‎شیرابه با روشهای فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی تصفیه می‎شود. ‎شیرابه زباله باید در محل دفن بماند و یا به منظور تصفیه انتقال داده شود. ‎حرکت شیرابه درون زمین صورت گرفته و بسته به جنس مواد اطراف آن ممکن است درجهات جانبی نیز حرکت کند. ‎میزان تراوش شیرابه از بستر محل دفن را می‎توان با فرض آنکه موانع واقع در زیر محل دفن تا بالای سفره آب زیر زمینی بحالت اشباع بوده و لایه نازکی از شیرابه در بستر محل دفن موجود باشد. ‎با استفاده از قانون دارسی تخمین می‎زنند.
  • ماده پوشش زباله:‎ برای پوشش زباله هر نفر در سال حدود ۱ متر مکعب خاک پوششی لازم است و حجم خاک پوششی مورد نیاز یک چهارم تا یک پنجم حجم کل زباله فشرده شده توصیه می‎گردد. ‎پوشش نهائی بایستی ۶۰سانتیمتر خاک باشد. ‎
  • کنترل بو:‎ بو بوسیله پوشش سریع زباله – بستن شکافها و حفره‎ها و استفاده از مواد از بین برنده بو مثل اورتو –دی – کلرو- بنزن به نسبت یک بیست و پنجم با آب و مصرف به مقدار پنج هزار لیتر در هکتار است. ‎کنترل آتش سوزی هم بایستی در محلهای دفن صورت گیرد. ‎
  • روشهای مختلف دفن بهداشتی زباله:‎
    • بصورت مسطح Area Method: وقتی که زمین برای گود برداری مناسب نباشد بعد از تخلیه زباله بصورت نوار باریکی ۴۰تا ۷۵ سانتیمتری روی زمین تسطیح و فشرده می‎شوند تا به ضخامت ۱۸۰تا ۳۰۰سانتیمتر برسند و آنگاه روی آنها قشری خاک به ضخامت ۱۵ تا ۳۰سانتیمتر می‎ریزند و فشرده می‎نمایند. ‎عرض هر لایه فشرده نباید از ۲۴۰سانتیمتر تجاوز نماید. ‎
    • روش سراشیبی Ramp Method: وقتی که خاک کمی برای پوشش زباله باشد و در مناطق کوهستانی و یا کم شیب از این روش استفاده می‎نمایند. زاویه شیب مورد نظر با زمین ۳۰ % است و عرض باریکه با توجه به شیب سطح در طول عملیات با نقشه برداری و شدت ترافیک تردد ماشین آلات طراحی می‎شود. ‎در این روش ابتدا شیاری به موازات دامنه سراشیبی ایجاد می‎شود و اولین لایه زباله در داخل شیار جایگزین می‎شود و سپس مثل روش مسطح ادامه می‎یابد. ‎
    • روش ترانشه یا گودالی Trench Method: در مناطقی که خاک با عمق کافی در دسترس است و سطح آبهای زیر زمینی به‎اند‎ازه کافی پائین است ترانشه هائی به طول ۳۰تا ۱۲۰متر و به عمق ۱ تا ۴ متر و عرض ۵/۴ تا ۱۵ متر حفر می‎شود و زباله در آن ریخته و با خاک ریز به ضخامت ۱۰تا ۳۰سانتیمتر پوشانده می‎شود. ‎هزینه این روش بعلت گود برداری زیاد بسیار زیاد است. ‎
    • روش دره‎ای با شیب بسبتاً زیاد Ravine Method: در مناطقی که گودالهای مصنوعی یا دره‎های ‎مصنوعی وجود دارد از آنها استفاده می‎نمایند و فقط بایستی زمین شناسی منطقه – ویژگی‎های ‎خاک منطقه و ضعیت آبهای سطحی و زیر زمینی – سیستم جمع‎آوری زباله مد نظر قرار گیرد. ‎
    • روش معمول در زمینهای باطلاقی: در شرایط اضطراری می‎توان از زمینهای باتلاقی استفاده نمود ولی بایستی کنترل آلودگی صورت گیرد. ‎زهکشی مناسب،احداث سد مطمئن با مصالح و ایزولاسیون با ۳۰تا ۴۰سانتیمتر خاک رس کوبیده مهم است. ‎
    • دفن در زمینهای ساحلی: عملیات دفن بایستی با توجه به سطح آب زیر زمینی – میزان و نوع زباله صورت گرفته تا آب الوده نشوند و بایستی محل ایزوله شود. ‎
    • فضای لازم جهت دفن بهداشتی زباله:‎ جهت برآورد فضای لازم برای دفن بهداشتی زباله بایستی جمعیت و تولید سرانه زباله آنها را دقیقاً بدانیسم و همچنین نرخ رشد این جمعیت و سرانه آن را تا ۳۰الی ۴۰سال آینده برآورد نموده تا بتوانیم زمین مورد نیاز برای دفن بهداشتی زباله را در نظر بگیریم. ‎بنابراین فضای مورد نیاز برای دفن زباله تابع جمعیت، میزان خاک پوششی، امکانات بازیافت، دانسیته و ضخامت قشر زباله دفن شده است. ‎
  • گازهای متصاعد شده از زباله:‎ وقتی که زباله به ایستگاه دفن منتقل و با هر یک از روشهای موجود دفن می‎گردد بعلت وجود فعل و انفعالات بیولوژیکی و شیمیایی از زباله گازهائی بوجود می‎آید که حتی الامکان بایستی جمع‎آوری شده و برای تولید انرژی مصرف گردند. ‎ این گازها شامل آمونیوم، دی اکسید کربن، منواکسید کربن، هیدروژن، سولفید هیدروژن، متان، نیتروژن و اکسیژن هستند. ‎گازهای متان و دی اکسید کربن گازهای اصلی تولید شده ناشی از تجزیه غیر هوازی ترکیبات آلی زباله می‎باشند که بیش از ۹۰درصد حجم گازهارا جامد را تشکیل میدهند. اگر غلظت گاز متان در هوا بین ۵ الی ۱۵ درصد برسد عمل انفجار به وقوع خواهد پیوست البته وجود گاز متان در لایه‎های ‎زباله به علت عدم حضور اکسیژن باعث انفجار نمی‎‎گردد، اما در هر صورت بایستی بصورت کنترل شده به اتمسفر تخلیه گردد. ‎اگر گاز متان با روش کنترل نشده به اتمسفر تخلیه گردد می‎تواند در زیر ساختمانها و یا سایر فضاهای مسدودی که مجاور یا روی زمین‎های ‎پر شده از زباله بنا گردیده‎اند‎ متراکم گردد. ‎گاز متان از هوا سبک تر است ولی گاز کربنیک ( co2 ) در حد ۵/۱ بار از هوا و ۸/۲ بار از متان غلیظ تر است و بنابراین در محل دفن زباله متراکم می‎شود و با توجه به وزن مخصوص خود به اعماق محل دفن حرکت می‎کند
    گاز کربنیک با عبور از لایه‎های ‎زیرین در آبهای زیر زمینی نفوذ می‎کند و در آن حل می‎شود و باعث سختی آب می‎شود. با تولید اسید کربنات کلسیم یا منیزیوم را در خود حل کرده و در واقع علت اصلی افزایش سختی آبهای زیر زمینی در مناطق دفن زباله وجود گازکربنیک در لایه‎های ‎دفن است. ‎این گاز PH آب را پائین می‎آورد. ‎برای جمع‎آوری و کنترل گازها معمولاً از لوله‎های ‎مشبکی استفاده می‎کنند که در لایه‎های ‎شنی کف زمین تعبیه شده است. گازها بصورت جانبی در زیر خاک حرکت می‎کنند. ‎اگر تهویه گاز از اماکن دفن بصورت جانبی امکان پذیر نباشد الزاماً باید از لوله‎های ‎عمودی انتقال گاز استفاده نمایند تا گاز پمپاژ شده به اتمسفر رها گردد. ‎استفاده از لایه‎های ‎رسی شنی برای کنترل گاز و جلوگیری از نفوذ بی رویه آن به اعماق زمین یک روش معمول در اماکن بهداشتی زباله است.

(سایت بهداشت محیط ایران)

مدیریت مواد زائد جامد در شهر کنگ

در شهر کنگ از بین چهار روش سوزاندن، تفکیک و پردازش زباله، تهیه کمپوست و دفن زباله، روشهای تفکیک و پردازش و دفن زباله انجام می‎گیرد و برای این روشها طرح‎های ‎توسعه آتی نیز در نظر گرفته شده است. با توجه به جمعیت کم شهرهای کنگ و لنگه و حجم کم زباله تولید شده روش کمپوست توجیه اقتصادی ندارد. در مورد زباله سوزی هم چنانچه بصورت روباز و کنترل نشده صورت گیرد، باعث آلودگی هوای شهر کنگ می‎شود، همچینین برای زباله سوزی صنعتی و تولید انرزی از آن می‎بایست حجم زباله، ترکیب زباله، ارزش حرارتی زباله و مسائل اقتصادی مد نظر قرار گیرد که تا کنون این گزینه در سیستم مدیریت پسماند شهر مطرح نبوده است. در ادامه به طرح‎های ‎موجود در سیستم مدیریت پسماند شهر اشاره می‎شود.

طرح تفکیک و بازیافت پسماند‎های ‎خشک قابل بازیافت

جهت تفکیک در مبدا پسماند خشک قابل بازیافت در مرحله اول دو گزینه در نظر گرفته شده است. یکی از گزینه‎ها دریافت پسماند خشک از شهروندان تاوسط وانت ملودی دار است که این وانت‎ها طبق برنامه زمانبندی و از پیش اعلام شده هر هفته یکبار به درب منازل مراجعه کرده و ضمن دریافت مخازن ۶۵ لیتری اهدایی از طرف شهرداری به شهروندان و ۲۴۰ لیتری اهدایی از طاف شهرداری به ادارات و موسسات آموزشی، نسبت به تخلیه پسماند‎های ‎خشک ذخیره شده و عودت مخزن اقدام می‎نمایند.

همچنین در صورت درخواست شهروندان برای تحویل پیش از موعد می‎توانند با اعلام کد اشتراک و تماس با واحد مدیریت پسماند در خواست خود را بصورت موردی اعلام نمایند. در گزینه دوم شهروندان می‎توانند پسماند خشک خود را به غرفه بازیافت جانمایی شده در مرکز شهر تحویل نمایند. همچنین همزمان با پیاده سازی طرح، بنرهای آموزشی و اطلاع رسانی در سطح شهر برای آگاهی بخش و جلب مشارکت حداکثری شهروندان نصب گردیده است.

تصویر نمونه بنرهای اطلاع رسانی در زمینه مدیریت پسماند در سطح شهر

تصویر شماره ۱۰:‎ نمونه بنرهای آموزشی در زمینه مدیریت پسماند

بر اساس مصاحبه حضوری با مدیر خدمات شهری شهرداری کنگ، میزان پسماند خشک جمع‎آوری شده در هر روز حدود ۳۰۰ الی ۴۰۰ کیلوگرم می‎باشد که بر اساس برنامه زمانبندی هر روز از یک یا دو محله جمع‎آوری می‎شود. این پسماند‎های ‎خشک سپس برای بسته بندی و پرس کردن به مکانی که نزدیک محل دفن و همچنین نزدیک کارخانه آسفالت می‎باشد، حمل می‎شوند. در آنجا توسط دستگاه‎های ‎پردازش خرد و بسته بندی می‎گردند. بر اساس اظهارات مسئولین شهردای کنگ، احداث خط تفکیک صنعتی و پردازش پسماند خشک در طرح توسعه آینده شهر در نظر گرفته شده است که طرح شماتیک آن در تصویر شماره ۸ ارائه گردیده است.

تصویر شماره ۱۱:‎ تفکیک نهایی پسماند‎ها در کارگاه بازیافت و بسته بندی آنها جهت فروش

تصویر شماره ۱۲:‎ خط تفکیک صنعتی و پردازش پسماند خشک

دفن پسماند

بمنظور دفن بهداشتی زباله‎های ‎منطقه کنگ و لنگه احداث سلول دفن بهداشتی ترانشه در دست انجام می‎باشد که در حال حاضر مکانیابی و خاکبرداری آن انجام شده است. که ابعاد آن۳۰۰ ۴۰۴.۵ متر در نظر گرفته شده است.

 پلان و مقطع سلول دفن بهداشتی پسماند منطقه لنگه

مطالعات و مکانیابی این پروژه توسط شرکت مهندسین مشاور انجام شده است که جزئیات آن در شکل بالا ارائه شده است. با توجه به مجاورت مناطق دفن زباله کنگ و لنگه، ضروری است اقدامات یکپارچه و هماهنگ برای مدیریت پسماند در هر دو بندر زیرا مسائل و مشکلات ناشی از دفن غیر بهداشتی زباله در این دو شهر از هم تاثیر پذیر و بر هم اثر گذارند. کما اینکه در شهرستان بندرلنگه سیستم بازیافت زباله وجود ندارد و وزش باد باعث پراکندگی کیسه پلاستیک‎ها، کاغذها و زباله‎های ‎سبک در محل تخلیه زباله‎ها شده است و مشکلات ناشی از امجا زباله‎های ‎بند لنگه بر شهر کنگ نیز اثر گذار می‎باشند. فاصله مرکز دفن بنابر اصول طراحی می‎بایست ۱۰ تا ۲۰ کیلومتر از مراکز جمعیت باشد که در مکانیابی این محل رعایت نشده است.
بنا بر اظهارات و مصاحبه‎ها رئیس اداره محیط زیست شهرستان بندر لنگه با رسانه‎ها، مکانی که شهرداریهای بندرلنگه و کنگ برای انتقال زباله‎های ‎سطح شهر و بیمارستانی از آن استفاده می‎کند مورد تأیید اداره محیط زیست این شهرستان نیست و سلامت مردم و محیط زیست را به خطر‎اند‎اخته است. ‎بنا بر گفته وی نزدیکی محل نگهداری این زباله‎ها با شهر کنگ موجب شده است شماری از اهالی این منطقه دام‎های ‎خود را برای خوردن غذاهای فاسد درون زباله‎ها به این مکان بیاورند. همچنین نفوذ شیرآبه‎های ‎زباله‎ها در سفره‎های ‎آب زیرزمینی و آلودگی آب، تجمع حیوانات وحشی،تغذیه از زباله و یا آتش زدن زباله‎ها از پیامدهای این گونه امحاء زباله‎ها است.

صنایع شهر کنگ

بطور کلی شهر کنگ یک شهر صنعتی نمی‎‎باشد لذا در حال حاضر صنایع آلاینده چندانی در شهر مستقر نمی‎‎باشند و از این بابت نگرانی چندانی وجود ندارد. لیکن در صورت توسعه آینده منطقه و یا صنایع مرتبط با گردشگری با توجه به مجاورت با دریا، بالا بودن سطح آب‎های ‎زیر زمینی و کمبودهای فعلی منابع آب شیرین، محدودیت‎های ‎مربوط به دفع پسماند در مناطق ساحلی و… می‎بایست محدودیتهای زیست محیطی منطقه مد نظر قرار گیرد. یکی از صنایع آلاینده منطقه، کارخانه آسفالت شهر کنگ می‎باشد که در نزدیکی مرکز دفن پسماند شهر قرار دارد.

مکان کارخانه آسفالت بر روی نقشه

 کارخانه آسفالت شهر کنگ

بنا بر اظهارات رئیس محیط زیست شهرستان لنگه در رسانه‎ها، این کارخانه (بدلیل استقرار در حریم شهر بندر کنگ و نزدیکی به محلات ابوذر و مسکن مهر ) فاقد مجوز زیست محیطی است و فاصله قانونی احداث آن رعایت نشده که تبعات جبران‌ناپذیری بر وجه شهر توریستی و ساکنین شهر دارد.
لازم به ذکر است، طرح‌های عمرانی و صنعتی قبل از هرگونه اقدامی مشمول ارزیابی زیست‌محیطی هستند و پروژه صنعتی آسفالت کنگ ازجمله طرح‌های مشمول این قانون است که باید از محیط‌ زیست مجوزات لازم را دریافت کند.

بررسی مسائل زیست محیطی مرتبط با دفع فاضلاب شهری

فاضلاب عبارت است از هر آبی که در مصارف مختلف ( خانگی، صنعتی و. ‎..) استفاده ش‎‎ود و به علت اضافه شدن مواد آل‎‎وده کنن‎‎ده کیفی‎‎ت خود را برای مصرف از دست داده باشد. بسته به نوع منطقه ۶۰ تا ۸۰ درصد آّب مصرفی در هر اجتماعی تبدیل به فاضلاب می‎شود.فضلاب تولیدی در هر اجتماع معمولا شامل موارد ذیل است:‎

  • فاضلاب خانگی
  • فاضلاب صنعتی(ناشی از فرآیندهای صنعتی و تولیدی)
  • نشتاب و نفوذ
  • رواناب‎های ‎سطحی (ناشی از بارش‎های ‎جوی)

بخش عمده ی فاضلاب شهری را فاضلاب خانگی تشکیل می‎دهد که ناشی از مصرف آب است. فاضلاب خانگی حاوی آلاینده‎های ‎زیادی به ویژه پاتوژن‎های ‎بیماریزا بوده که در صورت عدم مدیریت مناسب و علاوه بر بدمنظره کردن کوچه و خیابان، محیطی مناسب جهت تغذیه وتکثیر پشه،مگس و موش، منجر به بیماریهایی از قبیل اسهال¬های آمیبی وباسیلی، یرقان، وبا، سیاه زخم، تیفوئید و غیره می‎گردد.
با خشک شدن فاضلاب و تبدیل آن به گرد وغبار، عوامل بیماریزای موجود در فاضلاب وارد هوا شده و از طریق دستگاه تنفسی می‎توانند باعث بسیاری از بیماری¬های ریوی و تنفسی شوند. باید توجه داشت که بیشترین خطر متوجه کودکانی است که در حین بازی در کوچه و خیابان با این آلودگی¬ها در تماس می‎باشند.
فاضلاب ناشی از شستشو، بخشی از فاضلاب خانگی است که مواد مدفوعی ویا فاضلاب م‎‎ستراح در آن وجود ن‎‎دارد فاضلاب ناشی از شست‎‎شو،حاوی تعدادی عوامل بیماری زا است که تماس مستقیم یا غیر مستقیم آن با انسان ممکن است ایجاد بیماری نماید. ‎این فاضلاب را باید به وسیله چاهک های جذبی و یا اینکه توسط شبکه جمع آوری فاضلاب دفع نمود. ‎در روستاها یا مناطقی که آب زیرزمینی بالا است و یا منطقه سنگلاخی و صخره ای است، توسط کانال¬هایی با شیب مناسب، فاضلاب منازل را جمع آوری و به داخل سپتیک تانک هدایت میکنند.
برای دستیابی به تولید سرانه فاضلاب می‎بایست سرانه آب مصرفی مشخص شود. سرانه آب مصرفی در منطقه مورد مطالعه از بسیاری از شهرهای ایران پایین تر است زیرا علیرغم واقع شدن در کنار منطقه رطوبتی عظیم مانند خلیج فارس بدلیل قرار گرفتن در عرض پایین تر از ۳۰ درجه و حاکمیت توده هوای پر فشار از بارندگی سالیانه قابل توجهی برخوردار نیستند و آب شرب منطقه عمدتاً از آبهای زیر زمینی و بعضاً از آب شیرین کن تامین می‎شود. ‎بر اساس برداشتهای میدانی فاضلاب کوچه‎ها به وسیله لوله کشی جمع‎آوری و به چاه سپتیک که ابتدا یا انتهای خیابان قرار دارند می‎ریزند و بعضی منازل که توان مالی خوبی دارند در حیاط منازل خود چاه سپتیک دارند که فاضلاب به آن تخلیه می‎شود.

فضای سبز

بر اساس مصاحبه صورت گرفته با مسئولین شهرداری شهر کنگ، گونه‎های ‎گیاهی فضای سبز شهر از انواع گونه‎های ‎بومی اعم از مرکبات، لوز، کنار، کهور، چریش، شمشاد، نخل، بنجامین، گل کاغذی می‎باشند و اخیراً گونه کونی کارپوس نیز به فضای سبز اضافه شده است. ‎لیکن با توجه به اینکه ریشه‎های ‎این گیاه در سطح منتشر شده و باعث تخریب روسازی، سنگفرش‎ها و تاسیسات می‎گردند، چندان مورد استقبال قرار نگرفته است.
سیستم آبیاری فضای سبز منطقه به دو روش تحت فشار و شلنگی می‎باشد که از منابع آب شرب زیر زمینی یا آب شیرین¬کن تامین می‎گردند.
بنابر مطالعات انجام گرفته در طرح توسعه بندر کنگ و لنگه در سال ۱۳۸۵، سرانه فضای سبز شهرهای کنگ و لنگه شامل پارکها و بوته زارها، حدود ۲.۱ متر مربع بوده است که از حداقل سرانه فضای سبز پیشنهادی وزارت مسکن و شهرسازی (۷ متر مربع) نیز کمتر می‎باشد.

سرانه فضای سبز پیشنهادی مراجع مختلف

ماخذ:‎ نشریه شماره ۲۰۳ ضوابط طراحی فضای سبز شهری

گردو غبار

مشکل گرد و غبار منطقه بعضاً ناشی از چاه خشک شده مسلم در بندر لنگه و بخشی منشا خارجی دارد که ازبیابانهای حاشیه خلیج فارس نشات می‎گیرد. همچنین در شرق شهر معدن گچ قرار دارد که با وجود اینکه باد غالب از جنوب غربی می‎باشد ولی در مواقعی که باد شرقی می‎وزرد باعث ایجاد گرد و غبار در منطقه می‎گردد.

Avatar

فاطمه زاهد نوشته است 1 مطلب

مسئول مطالعات محیط زیست

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
Notify of