بررسی وضعیت اقتصادی شهر در وضع موجود

در سال ۱۳۸۵ از ۱۲۰۳۸ نفر جمعیت ۱۰ ساله و بیشتر شهر کنگ ۶۲۷۶ نفر مرد و ۵۷۶۲ نفر زن بوده است. همچنین جمعیت فعال مرد برابر ۴۲۲۲ و جمعیت فعال زن برابر ۲۹۴ نفر بوده است. در نتیجه نرخ مشارکت مردان این شهر در سال ۱۳۸۵ معادل ۶۷.۳ درصد و نرخ مشارکت زنان برابر ۵.۱ درصد بوده است. در سال ۱۳۹۵ نرخ مشارکت زنان افزایش قابل توجهی یافته و به ۱۰.۱ درصد رسیده است. ولی همچنان در مقایسه با مردان نرخ مشارکت بسیار پایین می‌باشد، این در حالی است که نزدیک به ۴۸.۵ درصد جمعیت ۱۰ ساله و بیشتر شهر را زنان در سال ۱۳۹۵ تشکیل داده‌اند.

متوسط نرخ رشد سالانه عرضه نیروی کار کل شهر طی دوره ۹۵-۱۳۸۵ در حدود ۱.۹ درصد بوده است. این در حالی است که همین نرخ در همین دوره برای مردان و زنان شهر کنگ به ترتیب ۱.۱ و ۹.۶ درصد بوده است. که نشان از تمایل شدید زنان شهر به مشارکت اقتصادی طی دوره مورد بررسی می‌باشد. اگر بازار کار شهر کنگ متناسب با تحولات طرف عرضه نیروی کار به تفکیک جنس تغییر نکند، نتیجه آن نرخ بیکاری بالای زنان به دلیل افزایش شدید نرخ مشارکت آنان خواهد بود. بنابراین اولین مشخصه اصلی بازار کار شهر کنگ طی دوره مورد بررسی افزایش شدید نرخ مشارکت زنان در فعالیت‌های اقتصادی می‌باشد.

در سال ۱۳۸۵ از ۱۲۰۳۸ نفر جمعیت ۱۰ ساله و بیشتر شهر کنگ ۶۲۷۶ نفر مرد و ۵۷۶۲ نفر زن بوده است. همچنین جمعیت فعال مرد برابر ۴۲۲۲ و جمعیت فعال زن برابر ۲۹۴ نفر بوده است. در نتیجه نرخ مشارکت مردان این شهر در سال ۱۳۸۵ معادل ۶۷.۳ درصد و نرخ مشارکت زنان برابر ۵.۱ درصد بوده است. در سال ۱۳۹۵ نرخ مشارکت زنان افزایش قابل توجهی یافته و به ۱۰.۱ درصد رسیده است. ولی همچنان در مقایسه با مردان نرخ مشارکت بسیار پایین می‌باشد، این در حالی است که نزدیک به ۴۸.۵ درصد جمعیت ۱۰ ساله و بیشتر شهر را زنان در سال ۱۳۹۵ تشکیل داده‌اند.

متوسط نرخ رشد سالانه عرضه نیروی کار کل شهر طی دوره ۹۵-۱۳۸۵ در حدود ۱.۹ درصد بوده است. این در حالی است که همین نرخ در همین دوره برای مردان و زنان شهر کنگ به ترتیب ۱.۱ و ۹.۶ درصد بوده است. که نشان از تمایل شدید زنان شهر به مشارکت اقتصادی طی دوره مورد بررسی می‌باشد. اگر بازار کار شهر کنگ متناسب با تحولات طرف عرضه نیروی کار به تفکیک جنس تغییر نکند، نتیجه آن نرخ بیکاری بالای زنان به دلیل افزایش شدید نرخ مشارکت آنان خواهد بود. بنابراین اولین مشخصه اصلی بازار کار شهر کنگ طی دوره مورد بررسی افزایش شدید نرخ مشارکت زنان در فعالیت‌های اقتصادی می‌باشد.

  • علی‌‌رغم نامساعد بودن شرایط آب و هوایی و کمبود آب برای کشاورزی، سهم شاغلین بخش کشاورزی قابل توجه بوده و در حدود ۱۵ درصد کل شاغلین شهر در این بخش مشغول بکارند، بنابراین این بخش همچنان از تقاضای بالایی برای اشتغال برخوردار است. البته بخش قابل توجهی از این اشتغال مربوط به شاغلین بخش شیلات (ماهیگیری) می‌‌باشد.
  • سهم شاغلین بخش صنعت (ساخت) در حدود ۶ درصد می‌‌باشد، که نشان دهنده پایین بودن فعالیت‌‌های صنعتی در شهر کنگ در هر مقیاسی می‌‌باشد. بنابراین این بخش قابلیت توسعه و ایجاد اشتغال برای ساکنین شهر کنگ را دارا می‌‌باشد، چرا که سهم اشتغال بخش صنعت (ساخت) استان در نقاط شهری در حدود ۱۵ درصد می‌‌باشد.

  • در حدود یک سوم از شاغلین شهر کنگ در بخش حمل و نقل و انبارداری فعالیت می‌‌کنند که نشان دهنده جایگاه ویژه این بخش بخاطر بندری بودن، قدمت و جایگاه این فعالیت در کل اقتصاد شهر می‌‌باشد. با فرض بهره‌‌وری نیروی کار یکسان برای کلیه فعالیت‌‌های اقتصادی شهر کنگ می‌‌توان نتیجه‌‌گیری کرد که در حدود یک سوم از ارزش افزوده و درآمد ساکنین شهر کنگ از بخش حمل و نقل می‌‌باشد. بنابراین در برنامه‌‌های توسعه و پیشنهادی این بخش باید از جایگاه ویژه‌‌ای برخوردار باشد.
  • سهم بالای اشتغال فعالیت‌‌های نامشخص (در حدود ۷ درصد) در شهر کنگ نشان از وجود اقتصاد غیررسمی و فعالیت‌‌های نامشخص در شهر دارد، چرا که این میزان سهم در کل استان و نقاط شهری آن کمتر از ۴ درصد می‌‌باشد.

در مرحله بعد برای بررسی کامل بازار کار شهر کنگ، روند عرضه و تقاضای نیروی کار در شهر در فاصله ۱۳۸۵-۱۳۹۵ ارایه شده است . همان‌طور که مشاهده می‌گردد در دوره ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۵، سالانه به طور متوسط ۸۷ فرصت شغلی ایجاد شده که پاسخگوی عرضه نیروی کار به شهر بوده و در نتیجه میزان بیکاری از ۱۰.۳ درصد در سال ۱۳۸۵ به ۹.۹ درصد در سال ۱۳۹۵ کاهش یافته است. نکته قابل توجه دوره ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۰ می‌‌باشد، که در این دوره اقتصاد شهر فرصت شغلی جدید قابل توجهی ایجاد نکرده، ولی با توجه به اینکه عرضه نیروی کار نیز قابل توجه نبوده، لذا نرخ بیکاری طی این دوره کاهش یافته به رقم ۸.۵ درصد رسیده است. ولی در سال ۱۳۹۰ بدلیل افزایش شدید عرضه نیروی کار علی‌‌رغم ایجاد فرصت‌‌های شغلی مناسب نرخ بیکاری به ۹.۹ درصد افزایش یافته است.

همانطور که در بخش قبلی گفته شد نرخ بیکاری کل در شهر کنگ در سال ۱۳۹۵ کمتر از ۱۰ درصد می‌‌باشد. بنابراین در نگاه کلی وضعیت بیکاری شهر متعارف بوده و به نظر می‌‌رسد شهر کنگ با معضل بیکاری روبرو نمی‌‌باشد. ولی برای بررسی بیشتر در مرحله بعد وضعیت شاغلین و بیکاران شهر به تفکیک گروه‌‌های مختلف سنی بررسی شده است. بر اساس جدول زیر عمده مشکلات بیکاری شهر کنگ در بین گروه‌‌های سنی ۱۹ تا ۲۹ ساله (جوانان) می‌‌باشد. شاید یکی از دلایل بالا بودن نرخ مهاجرفرستی شهر (بدلیل پایین بودن عرضه نیروی کار طی دوره ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۰) هم همین مسئله باشد، که اقتصاد شهر توان ایجاد اشتغال برای گروه‌‌های سنی ۱۹ تا ۲۹ سال را ندارد. ماهیت مشاغل در این گروه‌‌های سنی کاملاً متفاوت می‌‌باشد. که توازنی در بازار کار شهر در این گروه سنی مشاهده نمی‌‌گردد. به عنوان نمونه گروه‌‌های سنی ۲۰ تا ۲۴ با حدود ۲۴.۲ درصد بیشترین نرخ بیکاری را بخود اختصاص داده‌‌اند. البته تعداد بیکاران این گروه سنی و گروه ۲۵ تا ۲۹ سال هم قابل توجه می‌‌باشد و در حدود ۳۴۵ نفر می‌‌باشد. یعنی در حدود ۶۵ درصد بیکاران شهر کنگ مربوط به گروه‌‌های سنی ۲۰ تا ۲۹ سال می‌‌باشد. البته اینکه چرا این گروه‌‌ در شهر تمایل زیادی به اشتغال در بازار داشته و ادامه تحصیل نمی‌‌دهد، نیاز به یک مطالعه میدانی جداگانه‌‌ای دارد. با این حال شرایط اقتصادی، فرهنگی و سایر مسائل موجود در این حوزه تاثیرگذار می‌‌باشد.

همانطور که در بخش قبلی گفته شد نرخ بیکاری کل در شهر کنگ در سال ۱۳۹۵ کمتر از ۱۰ درصد می‌‌باشد. بنابراین در نگاه کلی وضعیت بیکاری شهر متعارف بوده و به نظر می‌‌رسد شهر کنگ با معضل بیکاری روبرو نمی‌‌باشد. ولی برای بررسی بیشتر در مرحله بعد وضعیت شاغلین و بیکاران شهر به تفکیک گروه‌‌های مختلف سنی بررسی شده است. بر اساس جدول زیر عمده مشکلات بیکاری شهر کنگ در بین گروه‌‌های سنی ۱۹ تا ۲۹ ساله (جوانان) می‌‌باشد. شاید یکی از دلایل بالا بودن نرخ مهاجرفرستی شهر (بدلیل پایین بودن عرضه نیروی کار طی دوره ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۰) هم همین مسئله باشد، که اقتصاد شهر توان ایجاد اشتغال برای گروه‌‌های سنی ۱۹ تا ۲۹ سال را ندارد. ماهیت مشاغل در این گروه‌‌های سنی کاملاً متفاوت می‌‌باشد. که توازنی در بازار کار شهر در این گروه سنی مشاهده نمی‌‌گردد. به عنوان نمونه گروه‌‌های سنی ۲۰ تا ۲۴ با حدود ۲۴.۲ درصد بیشترین نرخ بیکاری را بخود اختصاص داده‌‌اند. البته تعداد بیکاران این گروه سنی و گروه ۲۵ تا ۲۹ سال هم قابل توجه می‌‌باشد و در حدود ۳۴۵ نفر می‌‌باشد. یعنی در حدود ۶۵ درصد بیکاران شهر کنگ مربوط به گروه‌‌های سنی ۲۰ تا ۲۹ سال می‌‌باشد. البته اینکه چرا این گروه‌‌ در شهر تمایل زیادی به اشتغال در بازار داشته و ادامه تحصیل نمی‌‌دهد، نیاز به یک مطالعه میدانی جداگانه‌‌ای دارد. با این حال شرایط اقتصادی، فرهنگی و سایر مسائل موجود در این حوزه تاثیرگذار می‌‌باشد.

وضعیت در مورد زنان شهر بدتر از مردان می‌‌باشد. به نحوی که متوسط نرخ بیکاری زنان در گروه‌‌های سنی ۲۰ تا ۲۴ سال در حدود ۶۰ درصد می‌‌باشد. در مورد سایر گروه‌‌های سنی وضعیت نرخ بیکاری شهر کاملاً طبیعی می‌‌باشد. حتی پایین‌‌تر از نرخ بیکاری طبیعی در اقتصاد کشور می‌‌باشد. به عبارتی اگر در اقتصاد شهر کنگ فرصت‌‌های شغلی برای گروه‌‌های سنی بالای ۳۵ سال ایجاد گردد، به ناچار اقتصاد شهر کنگ باید نیروی کار خود را از خارج شهر تامین کند.
یکی از فعالیت‌‌های اقتصادی که متناسب با ماهیت مشاغل برای گروه‌‌های سنی ۱۹ تا ۲۹ سال می‌‌باشد و می‌‌تواند بخش قابل توجهی از مشکلات بیکاری استان را مرتفع نماید، بخش گردشگری می‌‌باشد. این بخش قابلیت جذب جوانان در این گروه سنی را دارد، لذا حمایت همه‌‌جانبه مدیریت اقتصادی استان و شهر کنگ از فعالیت‌‌هایی مانند بخش گردشگری (با توجه به پتانسل‌‌هایی که این شهر داشته و در بخش بعدی به آن پرداخته خواهد شد) می‌‌تواند برای جوانان شهر اشتغال ایجاد کند، بسیار ضروری به نظر می‌‌رسد. همچنین در پیشنهادات طرح جامع ویژه شهر کنگ نیز باید اهمیت ویژه‌‌ای به بخش گردشگری شهر قائل گردد.
در جدول شماره ۵ وضعیت بیکاری شهر کنگ به تفکیک سطح سواد آورده شده است. بر این اساس نرخ بیکاری جمعیت فعال بی‌‌سواد و باسواد به ترتیب ۳ و ۱۰.۷ درصد می‌‌باشد. در بین باسوادان نیز عمده بیکاری در بین جمعیت با تحصیلات عالی (در حدود ۱۵ درصد) می‌‌باشد. بنابراین در حوزه اشتغال و بیکاری در سطح شهر کنگ، مشکلات و چالش‌‌ها در دو گروه، جوانان (گروه‌‌های سنی ۱۹ تا ۲۹ سال) و تحصیل‌‌کرده‌‌گان با مدارک دانشگاهی می‌‌باشد.

برای تکمیل تحلیل‌‌های مربوط به اقتصاد شهر کنگ در این قسمت وضعیت درآمدی و توان اقتصادی خانوارهای ساکن در شهر کنگ مورد بررسی قرار می‌‌گیرد. با توجه به اینکه آمار و اطلاعات مربوط به وضعیت درآمدی خانوارهای ساکن در شهر به تفکیک گروه‌‌های مختلف در دسترس نیست و برآورد آنها با تورش زیادی همراه است، بنابراین برای تحلیل وضعیت اقتصادی و درآمدی خانوارهای ساکن در شهر کنگ از وضعیت گروه‌‌های مختلف شغلی در این شهر استفاده می‌‌گردد. بر اساس تقسیم‌‌بندی مرکز آمار ایران، گروه‌‌های مختلف شغلی بصورت کلی در ۹ طبقه بشرح جدول زیر طبقه‌‌بندی می‌‌شوند. بنابراین سهم شاغلان در گروه‌‌های مختلف شغلی بر اساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰ محاسبه و در جدول شماره ۷ آورده شده است.

بر اساس نتایج جدول زیر و در یک طبقه‌‌بندی کلی نزدیک به ۶۱ درصد خانوارهای شهر کنگ جزء خانوارهای کم درآمد بشمار می‌‌روند. گروه‌‌های پردرآمد تنها سهم ۵ درصدی از کل شاغلین شهر را بخود اختصاص داده‌‌اند. بنابراین متوسط درآمد خانوارهای این شهر پایین بوده و در مقایسه با استان هرمزگان و کشور نیز وضعیت خانوارهای شهر کنگ از نظر درآمدی پایین می‌‌باشد و علی‌‌رغم پتانسیل‌‌های بالای اقتصادی چه در حوزه اقتصاد دریا و حمل و نقل چه در حوزه‌‌ی گردشگری می‌‌توان شهر کنگ را جزء شهرهای فقیر و محروم بشمار آورد.

رضا نصر اصفهانی نوشته است 1 مطلب

مسئول بخش مطالعات اقتصادی

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
Notify of