شناخت و تحلیل معماری خانه‌های تاریخی

در بافت تاریخی به دلیل انجام پروژه مطالعات بافت به صورت جداگانه ، هفتاد خانه تاریخی مورد بررسی اجمالی و ۲۵ خانه تاریخی مورد بررسی دقیق براساس برداشت‎های دقیق میدانی قرار گرفته‎اند‎ و نتایج آن بررسی به اجمال در این قسمت ارایه می‎شود. در این بررسی فضاهای زیستی و اجزا و عناصر خانه‎های تاریخی شناسایی ، دسته بندی و تحلیل شده‎اند‎ .

فضاهای زیستی در خانه‎های کنگ

۱. ورودی

ورودی در خانه های کنگ یکی از مهم ترین و قابل توجه ترین فضاها به شمار می‎رود که نحوه ی استقرارش در فضای خانه، تعداد و الگوی حرکتی آن اهمیت فراوانی در شکل گیری الگوی کلی آن دارد. این فضا عمدتا به صورت مستطیلی یا مربعی تعریف شده و حرکت در آن معمولا به صورت چرخشی انجام می‎پذیرد تا حریم لازم برای فضاهای داخلی فراهم گردد. برخی از ورودی های خانه‎ها در کنگ دارای اختلاف سطح بوده و حرکت در آن با بالا رفتن از پله‎ها و دسترسی به حیاط انجام می‎پذیرد. فضای ورودی خانه‎ها دارای سقف تخت بوده و از طریق تیرهای چوبی پوشش می‎یابد. معمولا این فضا دارای بخش های فضایی کوچکی در جوانب خود می‎باشد که برای نگهداری و انبار لوازم مختلف مورد استفاده قرار می‎گیرد. در چوبی مورد استفاده در فضای ورودی معمولا دو لنگه بوده و در کوچکی درون یکی از لنگه‎ها جای می‎گیرد که دِدَری نام دارد. در برخی از گونه ها، فضای ورودی بسیار ساده تعریف شده و از طریق یک دیوار کوتاه روبروی در ورودی مشخص می‎گردد. این دیوار، حریم بصری لازم را برای فضاهای داخلی فراهم می‎آورد.

۲. ساباط

از جمله ویژگی¬های معماری ایرانی، استفاده از فضاهای نیمه باز همچون رواق و ایوان است که غیر از ایجاد سایه در حیاط یا مقابل ورودی، همانند پیش فضاهایی هستند که سلسله مراتب لازم جهت دسترسی به فضاهای بسته را فراهم می‎آورند. به همین ترتیب در خانه های تاریخی بافت کنگ ساباط ها، به عنوان فضاهای نیمه بازی هستند که مخاطب با عبور و یا مکث در آن‎ها به فضاهای داخلی دسترسی می‎یابد.

۳. حیاط

 

۴. اتاق

۵. گتیه

از ویژگی‎های منحصربفرد این معماری حضور حمام در داخل اتاق‎ها است. حمام های موجود در خانه‎ها گتیه نام دارد که فضایی است با سطح تقریبی ۲۵/۳ متر مربع که به وسیله ی دیواری کوتاه به دو بخش تقسیم می‎شود که شاید برای جدا کردن محل رختکن و شستشو باشد.گیته‎ها دارای طاقچه¬های زیادی هستند. این مکان‎ها اغلب به دو اتاق مجاور راه دارند.

۶. سایر فضاهای خانه

۷. پشت بام

۸. بادگیر

مهم ترین و شاخص ترین عنصر معماری بناها در کنگ ، بادگیرهای ساده ی چهار طرفه است که تعداد آنها در هر خانه دلیلی بر میزان تمکن مالی صاحب خانه است. معمولا اتاق بادگیر به عنوان اتاق مهمان استفاده میشود.

۹. ستار

۱۰. هلوچم

۱۱. بازشوها

 

 جمع بندی

پس از بررسی دقیق سطح هر فضا و نسبت آن به کل زیربنا در هر خانه به میانگین سطوح فضاهای زیستی و درصد هر یک نسبت به کل می‎رسیم .

 

شیوا آراسته نوشته است 4 مطلب

مسئول بخش معماری

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
Notify of